el reencuentro con los ancestros
Las comunidades de tradición budista japonesa celebran el regreso temporal de los espíritus de los difuntos con danzas, ofrendas y linternas flotantes
O-bon es una de las festividades más importantes del calendario japonés y una de las expresiones más vivas del encuentro entre el budismo y la cultura popular. Su nombre proviene del sánscrito ullambana («colgar bocabajo»), en referencia a la leyenda que le da origen: un discípulo del Buda descubrió que su madre sufría tormento en el reino de los espíritus y, siguiendo el consejo del Buda, realizó ofrendas para liberarla. Según el relato, la madre quedó libre y el discípulo danzó de alegría: de ahí nace el Bon Odori, la danza ritual que es el corazón festivo del O-bon.
La creencia que articula la festividad es que durante estos días los espíritus de los ancestros regresan temporalmente al hogar. Las familias limpian las tumbas, preparan altares con los platos favoritos de los difuntos y encienden faroles para guiar a los espíritus. El último día, las linternas flotantes (tōrō nagashi) se sueltan sobre ríos y mares para acompañar a los espíritus en su regreso.
El O-bon ilustra cómo el budismo se fue entretejiendo con tradiciones locales de veneración de los ancestros (sosen sūhai) anteriores a su llegada. En el Japón prebudista, los espíritus de los difuntos eran considerados fuerzas que podían tanto proteger como perturbar a los vivos, y su apaciguamiento mediante ofrendas y rituales estaba profundamente arraigado. Cuando el budismo llegó al archipiélago en el siglo VI, no sustituyó estas prácticas sino que se fusionó con ellas: el relato budista de la liberación de los espíritus sufrientes proporcionó un marco doctrinal nuevo para rituales que ya existían.
Euskara
arbasoekin berriz elkartzea
Tradizio budista japoniarreko komunitateek hildakoen espirituen aldi baterako itzulera ospatzen dute dantza, eskaintza eta ur gaineko esku-argiak
Japoniar egutegiko jai garrantzitsuenetako bat da O-bon, eta budismoaren eta herri-kulturaren arteko topaketaren adierazpenik bizienetako bat ere bada. Bere izena sanskritotik dator ullambana («ahoz behera zintzilikatu»), jatorriko elezaharraren ondorioz: Budaren dizipulu batek jakin zuen bere ama oinaze batean zela izpirituen erresuman eta, Budaren aholkuari jarraituz, hura askatzeko eskaintzak egin zituen. Kontakizunaren arabera, ama libre geratu zen eta dizipuluak dantzan egin zuen pozaren pozez: hortik sortu zen Bon Odori dantza errituala, O-bon ospakizunaren muina.
Ospakizuna artikulatzen duen ustearen arabera egun hauetan arbasoen izpirituak aldi baterako etxera itzultzen dira. Familiek hilobiak garbitzen dituzte, aldareak prestatzen dituzte hildakoen jaki gogokoenekin eta farolak pizten dituzte espirituak gidatzeko. Azken egunean, ur-gaineko esku-argiak (toro nagashi) askatzen dira ibai eta itsasoetan, espirituei itzultzean laguntzeko.
O-bon ospakizuna dugu budismoa bere aurretik arbasoak (sosen suhai) gurtzeko zeuden tokiko tradizioekin lotuz joan izanaren ereduetako bat. Budismoaren aurreko Japonian, hildakoen izpirituak bizidunak babestu eta asalda zitzaketen indarrak ziren, eta horiek baretzeko eskaintzak eta erritualak egitea oso errotuta zegoen. Budismoa VI. mendean artxipelagora iritsi zenean, ez zituen praktika horiek ordezkatu, haiekin bat egin zuen: sufritzen ari ziren espirituak askatzearen kontakizun budistak lehendik zeuden erritualentzako doktrina-esparru berria eskaini zuen.
